Varikosel, testisten kanı taşıyan toplardamarların (pampiniform pleksus) genişlemesidir — bacaklardaki varise benzer. Erkeklerin önemli bir bölümünde görülür ve erkek kısırlığının en sık karşılaşılan, düzeltilebilir nedenidir.
Kısırlıkla ilişkisi
Genişleyen toplardamarlar testis çevresindeki ısıyı artırıp kan akışını bozarak sperm üretimini ve kalitesini olumsuz etkileyebilir. Ancak varikoseli olan her erkekte kısırlık gelişmez; etki kişiden kişiye değişir.
Belirtileri neler?
- Çoğu zaman hiçbir belirti vermez, tesadüfen fark edilir
- Skrotumda (torbada) ağırlık veya künt ağrı — özellikle gün sonunda
- Elle hissedilebilen "solucan torbası" benzeri damar yumağı
- Bazı durumlarda testiste küçülme
- Çocuk sahibi olmakta güçlük (sperm değerlerinde düşüklük)
Tanı nasıl konur?
Tanı, fizik muayene ile konur; gerektiğinde skrotal renkli Doppler ultrason ile doğrulanır. Kısırlık araştırmasında sperm analizi (spermiyogram) önemli bir yer tutar.
Varikosel her zaman tedavi gerektirmez. Karar; sperm değerleri, ağrı, testis boyutu ve çocuk isteği birlikte değerlendirilerek verilir.
Tedavi: varikoselektomi
Tedavi gereken durumlarda genişlemiş toplardamarların bağlanması esasına dayanan varikoselektomi uygulanır. Özellikle mikrocerrahi yöntemle yapılan varikoselektomi, düşük komplikasyon oranı ve iyi sonuçlarıyla tercih edilir. Uygun hastalarda ameliyat sonrası sperm değerlerinde iyileşme ve gebelik şansında artış görülebilir.
Ne zaman tedavi gündeme gelir?
Sperm değerlerinde bozulma ile birlikte çocuk isteği olması, rahatsız edici ağrı veya gençlerde testis gelişiminin etkilenmesi gibi durumlarda tedavi düşünülür. Belirtisiz ve sperm değerleri normal olan varikoseller çoğu zaman yalnızca takip edilir.